ویار تکلم

لینک وب‌لاگ برای بلاگ‎فایی‎ها:
https://goo.gl/cf8mZt

کانال وب‌بلاگ در تلگرام:
https://t.me/zaerezari

آخرین مطالب

هم شجریان مهم است هم ربنا!

پنجشنبه, ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۷، ۰۷:۱۰ ب.ظ

آن‌هایی که من را می‌شناسند می‌دانند که من از طرف‌داران سفت و سخت شجریان و آثارش هستم. نقل همین حالا نیست. از زمان نوحوانی به استاد و آثارش علاقه‌مند بودم. اصلا من دیوانه صداهای خوبم. چه آن صدای خوب صدای یک قاری قرآن درجه یک مثل مرحوم مصطفی اسماعیل باشد و چه آثار فاخر استاد شجریان.

در نوجوانی مجذوب مصطفی اسماعیل و تلاوت‌های‌ش شدم. قریب به دویست ساعت از بهترین تلاوت‌های مرحوم را با به‌ترین کیفیت‌های موجود گل‌چین کرده بودم. تا جایی که بیس گوشه‌ها و دست‌گاه‌های موسیقی را از همین تلاوت‌ها یاد گرفتم. از این دقیقه تا آن دقیقه قرار بیات، بعد رست و جواب بیات، بعد حجاز و سه‌گاه و... دورانی بود. هنوز هم گه‌گاه سر می‌زنم و بعضی از شاه‌کارهای مصطفی اسماعیل را گوش می‌دهم و کیف می‌کنم. خلاصه این‌که ذات موسیقی و صدای خوب از کودکی من را جذب کرده و می‌کند، جوری که زیبایی و جذابیت بصری برای من شاید در مرتبه‌ای بعد از جذابیت‌های صوتی قرار بگیرد. از شما چه پنهان بدم نمی‌آید اگر یک روز گوش شیطان کر خدایی ناکرده زن گرفتم از همین جماعت خواننده و گوینده بگیرم.

غرض این‌که از قماش جماعتی نیستم که موسیقی اصیل و سنتی برای‌شان ژست و کلاس است. موسیقی سنتی علاقه من است و از نوجوانی گوش داده‌ام. از همه موسیقی‌ها بیش‌تر. پس فکر می‌کنم حق داشته باشم درباره علایق‌م و کسی که بیش از همه من را به این جنس موسیقی علاقه‌مند کرده حرف بزنم.

امروز روز اول رمضان به پایان رسید. از این‌هایی نیستم که بگویم رمضان بی ربنای شجریان رمضان نیست و چیزی کم دارد. به خصوص که می‌دانم خیلی از کسانی که هم‌چین حرف‌هایی می‌زنند سال به سال موسیقی سنتی گوش نمی‌دهند. ولی من به عنوان یک آدم علاقه‌مند به موسیقی از وضع موجود در صدا و سیما جداً ناراحت و عصبانی‌ام. ناراحتی و عصبانیت‌م به این دلیل است که هنوز نفهمیدم متر و معیارهای صدا و سیما برای اختصاص دادن کنداکتورش به هنرمندان بر چه اساس است؟ بر اساس سواد موسیقایی افراد؟ تجربه‌شان؟ فاخر بودن آثاری که ارائه می‌دهند؟ حرام و حلال بودن آن‌ها؟ دقیقا چه معیاری بر صدا و سیما حاکم است که در آن عماد طالب‌زاده و علی‌رضا طلیس‌چی و ماکان‌بند و هوروش‌بند و بهنام بانی و شهاب مظفری و حمید هیراد می‌توانند در برابر مخاطب هشتاد میلیونی اجرا کنند ولی بزرگان آواز و موسیقی مثل استاد شجریان و زنده‌یاد لطفی و علی‌زاده و کلهر و کام‌کار حق نداشته و ندارند؟! آخر با کدام منطق و دلیل؟

شجریان صدایی داشت که در دسته بهترین و قدرت‌مندترین صداهای ایران و حتی جهان قرار می‌گرفت. موسیقی و آثاری ارائه می‌داد که فاخرترین آثار بود. شجریان برای انقلاب خواند، برای میهن خواند، برای فرهنگ و ادبیات این مملکت خواند، آلبوم تلاوت قرآن منتشر کرد، ربنا را برای رمضان خواند و در آن شرایط و محدودیت‌های افتضاح موسیقی در اول انقلاب کارش را به به‌ترین شکل انجام داد. نه مطرب بود، نه کاباره‌ای بود، نه موسیقی مبتذل اجرا می‌کرد. دیگر ما از یک هنرمند چه می‌خواهیم؟

در عوض با شجریان چگونه رفتار کردند؟ کنسرت‌های‌ش لغو می‌شد، آثارش در تلویزیون و رادیو تقطیع و با مونتاژِ اسلامی! عرضه می‌شد. یک بار هم که صدا و سیما برای برنامه تحویل سال ۷۵ از او دعوت کرد اجازه اجرای زنده ندادند و آواز ضبط شده استاد را پخش کردند. از آن بدتر بعضی از روزنامه‌های دولتی حمله کردند که چرا به جای یک مطرب از پدر و مادر یک شهید برای تحویل سال دعوت نشده!

خب نتیجه همین‌ کارها می‌شود دل‌چرکین شدن اساتیدی مثل شجریان. همین‌ها باعث شده امروز از ربنای شجریان و دعای تحویل سال دکتر اصفهانی برسیم به جایی که برای خواندن دعای تحویل سال باید دست به دامان بهنام بانی شویم!

من نمی‌گویم این‌ها نباشند. امروز به هر دلیل ذائقه مردم و جوانان به سمت این‌ها رفته. اما انصافا در طول سال یک تایم نیم‌ساعته در کنداکتور صدا و سیما خالی نمی‌شود که اساتید و بزرگان موسیقی بیایند و درباره هنرشان صحبت کنند؟

حالا درد این است که عده‌ای می‌گویند مشکل این مردم موسیقی و ربنای شجریان نیست و اقتصاد استچرا عزیز من! موسیقی و فرهنگ هم مهم است‌. این‌که سیاسیون به خاطر به حاشیه راندن مسائل دیگر بحث موسیقی و هنر را مطرح می‌کنند دلیل نمی‌شود که این مسائل بی‌اهمیت باشند. جالب این‌که همین‌ها در دوره خودشان می‌گفتند مشکل مردم اقتصاد نیست و مردم می‌توانند با اشکنه سر کنند و معنویت و ایمان مردم مهم است.

موسیقی مهم است چون اگر درست چشم‌مان را باز کنیم و کمی فکر کنیم می‌بینیم که مسئله هنر و موسیقی جدا از دین و ایمان مردم و مسائل روحی و معنوی و اعتقادی آن‌ها نیست. هم از جهت این‌که فقه ما بعضی موسیقی‌ها را حرام می‌داند و طبعا باید موسیقی حلال را معرفی و از آن حمایت کند و هم از این جهت که اگر جامعه با نوای ربنا و آوزاهای برگرفته از اشعار عرفانی مولوی و حافظ مانوس باشد قطعا از جامعه‌ای که در آن مردم از "دلبری‌تو کم‌ترش کن" شهاب مظفری یا "هربار این درو" ماکان‌بند اقبال می‌کنند به معنویت نزدیک‌تر است.


پ.ن : به تازگی نسخه جدیدی از ربنا و آواز افشاری استاد منتشر شده که نسبت به نسخه‌های قبل کیفیت بالاتری دارد. گوش بدهید و روح‌تان را تازه کنید. به قول سایه این اثری است که می‌شود آن را بالای دست گرفت و با افتخار پیش موسیقی‌دانان عرب برد و گفت اگر می‌توانید مثل‌ش را بسازید! (دانلود ربنا و مثنوی افشاری استاد شجریان)


*بازتاب همین مطلب در سایت جیم

نظرات (۹)

البته محبوبیت شجریان و کلا موسیقی سنتی در ایران و ترکیه و عرب ها و کلا خاور میانه خلاصه میشه و به هیچ عنوان شجریان و بقیه ی خواننده های سنتی ما شهرت بین المللی در حد جورج مایکل و سلین دیون و سیناترا و مایکل جکسون و بیتلز و ... ندارن و اینطوری نیست که مردم اروپا مثلا از روی عکس استاد رو بشناسن و تازه سبک موسیقی سنتی هم براشون جذابیتی نداره . 

اون دستگاه هایی هم که نام بردید به قول شاملو همش رو از یه صبح تا ظهر میشه زد و به خاطر ربع پرده هایی که توی موسیقی سنتی وجود داره همش حالت عزا داری و گریه داره و خواننده یه عالمه عر عر میکنه تا آهنگ شروع بشه . 
هااااای هااای هااااااااااااای های .....

که چی خب ؟ عشق است شاملو . اون عر عر رو کاملا درست گفته 

طبیعتا شما باید از موسیقی سنتی خوشت بیاد چون شادی خوب نیست . موسیقی شاد حرامه . موسیقی ای خوبه که به درد گریه یا نهایتا پای منقل بخوره
پاسخ:
مقایسه‌ی بین شجریان و این خواننده‌ها بیش‌تر به مزاح شباهت داره. اینا خواننده‌های پاپ و راک هستن و سبک و محدوده‌ی صوتی که اجرا می‌کنن از اساس با موسیقی سنتی ایران متفاوته. محدوده‌ی بسامد زیرخوانی تو موسیقی سنتی ایرانی چندین برابر پاپ و راکه و قیاس شجریان با امثال مایکل جکسون به شوخی می‌مونه.
شجریان بین خواص موسیقی جهان شناخته شده‌ست. نامزد جایزه‌های جهانی معتبری مثل گرمی بوده. اما قرار نیست مردم کشورهای دیگه شجریان رو بشناسن. کما این‌که اکثر مردم ایران هم خواننده‌ها و مشاهیر غربی رو نمی‌شناسن. چون براشون اهمیتی نداره. طبیعیه که مردم اروپا با موسیقی سنتی ایرانی آشنا نباشن و براشون جذابیتی نداشته باشه. ولی این به معنی ضعف موسیقی ایرانی نیست.
احسنت به علاقه و قلمتان ...تمام حرف دل ما بود به قلم جنابعالی ...
دعا کنیم برای بهبودی کامل استاد عزیز ...
پاسخ:
خواهش می‌کنم.
به جز دعا چه می‌تونیم بکنیم؟ معلوم نیست چند سال باید بگذره تا آواز ایرانی یکی دیگه مثل شجریان به خودش ببینه.
نامزد گرمی بوده ؟ خب خواننده های غربی که بیشتر گرمی بردن ! 

در مورد این که گفتی متفاوته خب منم میدونم متفاوته . بحث اینه که چرا اقبال بین المللی از پاپ و راک بیشتره .

مردم ایران خواننده های غربی رو نمیشناسن ؟؟؟ 

در ضمن شما نباید همه ی غرب رو بفرستی توی یه تیم . 

اکثر مردم اروپا و آمریکا فرانسوی بلد نیستن . سوال این جاست که چرا مثلا لارا فابیون رو گوش میدن ولی شجریان رو نه ؟ 

باید قبول کنی شهرت بین المللی خواننده های خیلی از کشور های دیگه از شجریان و ناظری و اینا بیشتره . همین کلیپ چرا رفتی ورژن خارجی اش رو برو نگاه کن . همه شون به جز یکی به حالت پوکر فیس به دوربین خیره شدن . اون چهچهه و این چیزایی که شما ازش لذت میبری رو اونا اصلا دوست ندارن . 

این صرفا نظر خاور میانه ای هاست که موسیقی سبک شجریان از پاپ بهتره . خواننده های بزرگ ما که فوت میکنن مردم کشور های دیگه اصلا نمیفهمن ولی بعد از فوت جورج مایکل هنوز کامنت هایی زیر ویدیو های یوتیوبش پیدا میشه که مال چند ساعت پیشه !!! و ناراحته از مرگ جورج مایکل.

البته من ماکان بند و این خواننده های جدید رو هم قبول ندارم ولی معتقدم دلیلی نداره یه شعر از سعدی و حافظ حتما با سبک سنتی اجرا بشه در حالی که مثلا کسی مثل داریوش هم میتونه اونا رو بخونه . 

اشعار خیلی از شاعر های بزرگ از فروغ فرخزاد و سهراب سپهری  گرفته تا حافظ و سعدی میتونه روی ترانه هایی سبک تر اجرا بشه و اینطوری قطعا استقبال عمومی ازش بیشتره . 

وقتی اشعار گوته با پیانو اجرا میشه چرا اشعار سعدی نشه ؟ 

چرا به جای کمانچه از ویولون استفاده نکنیم ؟ 

چرا به جای عود و تار از گیتار و هارپ استفاده نشه  ؟ 

تا وقتی شعر این بزرگان رو مثل نوحه اجرا کنیم قطعا اقبال عمومی روز به روز کمتر میشه . مردم به اندازه ی کافی ناراحت هستن دیگه دوست ندارن یکی بیاد براشون نوحه بخونه البته  اکثریت مردم
پاسخ:
مسائلی رو به هم ربط می‌دین که ارتباط چندانی با هم ندارن. خواننده‌های غربی فوت می‌کنن یه عده بیش‌تر متوجه می‌شن و کامنت می‌ذارن و تسلیت می‌گن. خب این چی رو ثابت می‌کنه؟ الان تتلو چهار میلیون فالوئر داره. از همه خواننده‌ها بیش‌تر! یعنی بهترینه؟ یعنی از همه بیش‌تر موسیقی می‌فهمه؟
یا مثلا می‌فرمایید چرا به جای کمان‌چه از ویولون استفاده نمی‌کنیم؟ خب اینا چه تضادی با هم دارن که باید به جای یکی حتما از اون یکی استفاده بشه؟ از کمان‌چه و عود و تار و سه تار در جای خودش استفاده می‌شه و از گیتار و ویولون و پیانو در جای خودش. هر کدوم از این سازها نغمه‌های خاصی رو اجرا می‌کنن و هیچ کدوم جای اون یکی رو نمی‌گیره.
اقبال روی پاپ و راک بیش‌تره چون این جنس موسیقی با این‌که خاستگاه غربی داره ولی متعلق به فرهنگ هیچ کشوری نیست. سبک‌های جدید محدودیت کم‌تر و تنوع بیش‌تری دارن و در خیلی کشورها مورد استقبال قرار گرفتن. ولی قرار نیست جای سنتی‌ها رو بگیرن. بعضی‌ها بیش‌تر پاپ و راک و جاز و سبک‌های جدید دوست دارن بعضی‌ها علاقه‌مند به موسیقی سنتی فرهنگ خودشون هستن. کسی نگفته سنتی از پاپ بهتره. هر کسی بر حسب علاقه‌ش گوش می‌ده.
ضمن این‌که نمی‌دونم چه اصراری دارین که موسیقی سنتی غم‌گینه و شبیه نوحه‌س؟ معمولا افرادی که اهل موسیقی سنتی نیستن برداشتی که دارن از یه سری قطعه مشهوره که غالبا در شور یا نوا اجرا شدن. وگرنه آثار شاد و طرب‌انگیز تو ماهور و چهارگاه خیلی داریم.
یا مثلا چرا این ربع پرده رو بیخیال نمیشیم ؟ مگه نباشه چی میشه ؟ یا مثلا این دستگاه ها به جز محدود کردن خواننده ها چه کاربردی دارن ؟ برای همین دستگاه هاست که همه ی موسیقی های سنتی ما شبیه به همه . برای همینه مردم یکی رو گوش میدن و صد تا رو گوش نمیدن . چون حتی اگر موسیقی هم ندونن حس میکنن که همه اش مثل همه . حتی اگر ندونن چرا
پاسخ:
اینا حرفای کسی که با موسیقی آشنا باشه نیست. جنس موسیقی سنتی با پاپ و راک از اساس متفاوته. کم‌تر از نیم‌پرده تو موسیقی غربی فالش به گوش می‌رسه ولی تو موسیقی سنتی روی کوک و گوش‌نوازه. چون توی پاپ و راک استفاده نمی‌شه نباید توی سنتی هم استفاده بشه؟ آخه این چه حرفیه؟
همه موسیقی‌های سنتی ما شبیه به هم نیست. بار اصلی موسیقی سنتی بیش از ادوات موسیقی روی چه‌چهه‌ها و تحریرهای خواننده‌س. چون تحریرهای هر خواننده‌ای منحصر بفرده برای مخاطب عام تکراری به نظر می‌آد وگرنه تو یه دست‌‌گاه می‌شه ده‌ها موسیقی کاملا متفاوت با ملودی و ردیف‌بندی متفاوت ساخت. نمونه‌ش سه‌گاه که هم شادترین موسیقی‌ها توش نواخته می‌شه هم غم‌گین‌ترین.
من فکر میکنم ضعف موسیقی پاپ در ایران به شعر برمیگرده نه خود پاپ 
وقتی شعر قشنگ باشه موسیقی پاپ به دل میشینه مثلا اونجا که میفرماد

سلام ای کهنه عشق من که یاد تو چه پابرجاست ...
نظر شاملو

https://youtu.be/kodbJZDQ-0E
پاسخ:
شاملو ارادت خاصی هم به حضرت حافظ داشتن :))
دو سه روز پیش در مورد فرهنگ در حال انقراضمون نوشتم اما  نه مانند قلم شما...ببینید بانیان فرهنگ سرشون در آخور دیگریست
نظرت در مورد جنس صدای ستار چیه ؟ 
پاسخ:
نظری ندارم :))
ان شا الله در آخرت با شجریان محشور بشید!
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">